Wil je jezelf overtuigender laten zien en horen op je werk? Maak kennis met de Big Five-persoonlijkheidstheorie, een instrument om je zelfbewustzijn te vergroten. Leer nu de 5 dimensies kennen of doe alvast een zelftest.
In het kort
inzicht in je persoonlijkheid: waarom?
Je persoonlijkheid bepaalt in hoge mate hoe je jezelf laat zien aan de buitenwereld. Door inzicht te krijgen in je persoonlijkheid begrijp je beter hoe je van nature omgaat met zichtbaarheid. Zo ontdek je of je bijvoorbeeld graag het woord neemt, liever eerst observeert of je kwaliteiten op een andere manier laat zien.
Door jezelf en je gedrag te kennen, kun je effectiever keuzes maken in hoe je jezelf laat zien en horen op een manier die bij jou past. Dit zorgt voor meer zelfvertrouwen en vergroot je kans op succes in je werk.
De big five-persoonlijkheidstheorie
Er zijn vele pogingen gedaan om persoonlijkheidskenmerken inzichtelijk te maken, zoals de lijst van Gordon Allport met 4.000 persoonlijkheidskenmerken, de 16 persoonlijkheidsfactoren van Raymond Cattell en de drie-factortheorie van Hans Eysenck.
Een bruikbaar model is de Big Five-persoonlijkheidstheorie. Die theorie is gebaseerd op vijf centrale persoonlijkheidskenmerken: extraversie, vriendelijkheid, emotionele stabiliteit, ordelijkheid en openheid. Je kunt op al deze kenmerken een score behalen. Dat helpt je te begrijpen waarom dingen je goed afgaan en waarom je sommige situaties als lastig ervaart.
De 5 dimensies
Hieronder bespreken we de vijf dimensies van de theorie.
Dimensie 1. extraversie
Een hoge score op extraversie betekent dat je meer naar buiten toe gericht bent. Je komt graag onder de mensen. Je bent spraakzaam, assertief en initiatiefrijk. Daarnaast communiceer je direct en daadkrachtig en ga je conflicten niet uit de weg. Je valkuilen zijn onder andere dat je praterig, drammerig en arrogant kunt overkomen.
Ben je introvert aangelegd, dan ben je bescheiden en bedachtzaam van aard en niet geneigd om op de voorgrond te treden. Je hoeft niet zo nodig naar een netwerkborrel. Liever lees je een boek of ga je met een paar collega’s uit eten. Eén van je valkuilen is dat je jezelf snel wegcijfert en minder zichtbaar bent voor anderen.
Dimensie 2. vriendelijkheid
Vriendelijkheid is de mate waarin iemand het belang van anderen boven dat van zichzelf stelt. Bij een hoge score ben je dus zeer begaan met het welzijn van anderen en mild in je oordeel over anderen. Je bent ook hulpvaardig en hartelijk. Een valkuil is dat je jezelf snel schikt naar de ander om conflicten te vermijden.
Als je laag scoort, dan ga je sterker uit van je eigenbelang. Je bent competitiever en oordeelt harder over anderen. Dit laat je ook horen. Een valkuil is dat je niet empathisch overkomt.
Dimensie 3. emotionele stabiliteit
Een hoge score betekent dat je een gelijkmatig humeur hebt en bijvoorbeeld rustig blijft onder hectische omstandigheden. Je maakt een nuchtere, ontspannen indruk. Je valkuil is dat je te rustig overkomt op je omgeving.
Een lage score op deze dimensie betekent dat je jezelf sneller zorgen maakt en dat je ongeruster, nerveuzer en onzekerder oogt. Daar komen vaak gevoelens als angst, frustratie, woede, schaamte en schuld bij kijken. Je valkuil is dat je jezelf snel uit het veld laat slaan.
Dimensie 4. ordelijkheid
Bij een hoge score ben je doelgericht en goed georganiseerd. Dat betekent dat je punctueel bent in de planning en uitvoering van je taken. Je bent vastbesloten, betrouwbaar en gewetensvol. De valkuil is dat je vaak op microniveau werkt.
Bij een lage score kun je nog steeds doelgericht zijn, maar je werkt meer ontspannen naar je doel toe en accepteert dat dingen soms mislukken. Ook ben je flexibeler en kun je beter omgaan met chaos. Je valkuil is dat je het werk voor je uitschuift of snel opgeeft.
Ik merk dat de Big Five-theorie vaak een doorbraakmoment oplevert bij coachklanten.
Zo begeleidde ik onlangs een medewerker die zich constant afvroeg waarom ze zich in groepssituaties snel ongemakkelijk voelde. Toen ze haar score op extraversie en ordelijkheid ontdekte, werd duidelijk waarom ze in een groep wat afwachtend is en liever goed voorbereid het woord neemt in plaats van spontaan in te haken.
Door dit inzicht zoekt ze nu situaties op die haar krachten benutten. Het resultaat: meer zelfvertrouwen én een veel overtuigender optreden in overleggen.
Dimensie 5. openheid
Een hoge score betekent dat je nieuwsgierig van aard bent. Je hebt een levendige fantasie en staat open voor nieuwe ideeën. Je bent niet bij voorbaat geneigd je te conformeren aan regels en gewoonten. Een valkuil is dat mensen afhaken als jij je dromen en fantasieën met ze deelt.
Scoor je laag, dan ben je behoudender en traditioneler van aard. Je geeft de voorkeur aan vertrouwde patronen en vindt veranderingen vaak ingewikkeld. Daarnaast ben je praktisch ingesteld. Je valkuil is dat je moeilijk om kan gaan met veranderende omstandigheden.
Vraag aan twee collega’s: “Hoe zou je mij scoren op extraversie en op zorgvuldigheid, op een schaal van 1 tot 10?” Vergelijk hun scores met je eigen inschatting. De grootste verschillen tussen jouw zelfbeeld en hun beeld vertellen je waar je blinde vlek zit, niet waar je sterkte zit.
Ben jij je bewust van je persoonlijkheid?
Heb jij behoefte aan meer inzicht in je eigen persoonlijkheid? Met de Big Five-persoonlijkheidstheorie vergroot jij je zelfbewustzijn op verschillende niveaus. Dat kan een mooie eerste stap zijn op weg naar een beter zelfbeeld. Ze helpen je waar nodig je gedrag aan te passen, zodat je effectiever communiceert en overtuigender overkomt. Er zijn verschillende websites waar je een test kunt doen.
Zelfbewustzijn is niet alleen een kenmerk, maar een essentiële skill voor de toekomst – wie zichzelf goed kent, kan flexibeler meebewegen en groeien in een veranderende wereld.
